عوارض لوازم آرایش چشم چیست؟ (بررسی تخصصی بیماری ها و پیشگیری)

چرا چشم ها و پلک ها به لوازم آرایش آسیب پذیر هستند؟

پوست اطراف چشم نازک ترین پوست در کل بدن است و فاقد غدد چربی کافی برای محافظت طبیعی می باشد. این نازکی باعث می شود مواد شیمیایی، رنگدانه ها و نگهدارنده های موجود در لوازم آرایش به راحتی از سد پوستی عبور کرده و واکنش های آلرژیک یا تحریکی ایجاد کنند. علاوه بر این، لبه پلک ها میزبان غدد بسیار مهمی به نام غدد میبومین هستند. این غدد چربی لازم برای لایه محافظ اشک را ترشح می کنند تا از تبخیر سریع اشک و خشکی چشم جلوگیری شود. ورود ذرات آرایشی به مجرای این غدد می تواند عملکرد آن ها را مختل کرده و سندرم خشکی چشم را تشدید کند.

بررسی دقیق عوارض لوازم آرایش چشم به تفکیک محصول

عوارض ریمل برای مژه و سطح چشم

محفظه تیره و مرطوب ریمل، محیطی ایده آل برای رشد باکتری ها و قارچ ها است. هر بار که برس ریمل را بیرون می کشید و دوباره داخل آن می برید، هوا و باکتری های روی مژه را به داخل پمپاژ می کنید. استفاده از ریمل تاریخ گذشته یا اشتراک گذاری آن با دیگران، خطر ابتلا به التهاب ملتحمه (چشم صورتی) و عفونت های استافیلوکوکی را به شدت افزایش می دهد. همچنین، استفاده مداوم از ریمل های ضد آب به دلیل نیاز به پاک کننده های قوی و مالش زیاد، باعث تضعیف فولیکول مژه و ریزش کششی آن ها می شود.

عوارض خط چشم و مداد چشم

کشیدن خط چشم در داخل پلک (واترلاین یا خط بن مژه) یکی از خطرناک ترین عادات آرایشی است. این کار باعث می شود ذرات رنگدانه و مواد شیمیایی مستقیما وارد لایه اشکی شده و با هر بار پلک زدن روی سطح قرنیه خراش های میکروسکوپی ایجاد کنند. علاوه بر این، مسدود شدن مجاری غدد میبومین توسط مداد چشم می تواند منجر به تشکیل گل مژه (هوردئولوم) و شالازیون شود. مدادهای کند و آلوده نیز منبع بزرگی برای انتقال باکتری به بافت حساس چشم هستند.

عوارض سایه چشم و اکلیل ها

سایه های چشم پودری به راحتی در هوا پخش شده و وارد چشم می شوند. سایه های حاوی اکلیل و زرق و برق بسیار خطرناک هستند، زیرا لبه های تیز و برنده ای دارند که می توانند خراش های عمیقی روی قرنیه ایجاد کنند. برخی از رنگدانه های ارزان قیمت حاوی فلزات سنگین مانند سرب، کادمیوم و نیکل هستند که در درازمدت باعث مسمومیت موضعی و واکنش های شدید آلرژیک می شوند. همچنین ماده ای به نام بیسموت اکسی کلراید که برای ایجاد درخشش مرواریدی استفاده می شود، در بسیاری از افراد باعث خارش شدید و تورم پلک می گردد.

عوارض مژه مصنوعی و چسب های آن

چسب های مژه مصنوعی و اکستنشن مژه اغلب حاوی سیانوآکریلات و فرمالدئید هستند که از قوی ترین حساسیت زاها محسوب می شوند. واکنش آلرژیک به این چسب ها می تواند باعث تورم شدید پلک، قرمزی و ترشحات چشمی شود. علاوه بر این، وزن مژه های مصنوعی و کشش مداوم آن ها روی پلک، منجر به نوعی ریزش مژه به نام آلوپسی کششی می شود که در صورت تکرار، ممکن است فولیکول ها برای همیشه آسیب دیده و مژه ها دیگر رشد نکنند.

عوارض استفاده نادرست از فرمژه

استفاده از فرمژه پس از زدن ریمل، باعث چسبیدن مژه ها به پد لاستیکی دستگاه و کنده شدن آن ها از ریشه می شود. همچنین، پدهای لاستیکی کهنه و تمیز نشده، محل تجمع باکتری ها هستند. فشار بیش از حد فرمژه نیز می تواند به ساختار کراتینی مژه آسیب رسانده و آن را در محل فشار دچار شکستگی کند.

بیماری های چشمی و پوستی ناشی از آرایش

درماتیت تماسی آلرژیک و تحریکی

این عارضه شایع ترین واکنش به لوازم آرایش چشم است. درماتیت تحریکی زمانی رخ می دهد که یک ماده شیمیایی مستقیما به پوست آسیب برساند، اما درماتیت آلرژیک واکنش سیستم ایمنی بدن به یک ماده خاص است. علائم شامل قرمزی، پوسته پوسته شدن، خارش شدید و تورم پلک ها است. گاهی اوقات این واکنش در خود پلک ظاهر نمی شود، بلکه در نقاط دیگر صورت بروز می کند، زیرا مواد آرایشی از طریق دست یا بالش به سایر نقاط منتقل شده اند.

التهاب ملتحمه (Conjunctivitis)

استفاده از لوازم آرایش آلوده یا تست کردن محصولات تستر در فروشگاه های لوازم آرایشی، راهی سریع برای انتقال ویروس ها و باکتری ها به ملتحمه چشم است. این عفونت باعث قرمزی سفیدی چشم، ترشحات زرد یا سبز رنگ و چسبیدن پلک ها هنگام بیدار شدن از خواب می شود.

بلفاریت و اختلال در غدد چربی

بلفاریت به معنای التهاب لبه پلک ها است و اغلب به دلیل تجمع باکتری ها و مسدود شدن غدد چربی توسط مواد آرایشی ایجاد می شود. این بیماری باعث سوزش، احساس وجود جسم خارجی، قرمزی لبه پلک و تشکیل شوره در پایه مژه ها می گردد. پاک نکردن آرایش پیش از خواب، اصلی ترین عامل تشدید بلفاریت مزمن است.

ترکیبات شیمیایی خطرناک در لوازم آرایش چشم

برای خرید ایمن، باید برچسب ترکیبات محصولات را بخوانید و از خرید محصولاتی که حاوی مواد زیر هستند خودداری کنید:

• پارابن ها (Parabens): نگهدارنده هایی که می توانند در سیستم غدد درون ریز اختلال ایجاد کنند.
• فتالات ها (Phthalates): اغلب در عطرها پنهان می شوند و با مشکلات هورمونی مرتبط هستند.
• فرمالدئید و آزادکننده های آن: مواد نگهدارنده قوی که به شدت حساسیت زا هستند و خطرناک برای بافت چشم.
• رنگدانه های قطران زغال سنگ (Coal Tar Dyes): ممکن است حاوی ناخالصی های فلزات سنگین باشند و سرطان زا شناخته می شوند.
• عطر و اسانس (Fragrance/Parfum): شایع ترین علت درماتیت تماسی آلرژیک در محصولات آرایشی.

گروه های پرخطر و ملاحظات ویژه

استفاده کنندگان از لنز تماسی

افرادی که از لنز استفاده می کنند باید قوانین سخت گیرانه تری را رعایت کنند. ذرات سایه و ریمل می توانند زیر لنز گیر کرده و باعث خراش قرنیه شوند. چربی ها و مواد آرایشی نیز روی سطح لنز رسوب کرده و دید را تار می کنند و محیطی برای رشد باکتری فراهم می آورند. قانون طلایی این است: ابتدا لنز را در چشم بگذارید، سپس آرایش کنید. هنگام پاک کردن آرایش نیز ابتدا لنز را خارج کرده و سپس اقدام به شستشوی چشم نمایید.

زنان باردار

در دوران بارداری، تغییرات هورمونی باعث افزایش حساسیت پوست و چشم ها می شود. همچنین خطر ابتلا به ملاسما (لک های پوستی) افزایش می یابد. زنان باردار باید از محصولات فاقد رتینوئیدها، اسید سالیسیلیک بالا و نگهدارنده های شیمیایی قوی استفاده کنند و ترجیحا به سراغ برندهای مینرال و تایید شده بروند.

راهنمای انتخاب و معرفی بهترین پاک کننده های آرایش چشم

مالش شدید چشم با دستمال کاغذی یا صابون های قلیایی، نه تنها باعث تحریک چشم می شود، بلکه به مرور زمان باعث شل شدن پوست پلک و ایجاد چین و چروک می گردد. استفاده از پاک کننده های دو فاز یا میسلار واترهای تخصصی چشم بهترین انتخاب است. در ادامه به بررسی چند محصول محبوب و ایمن در بازار ایران به همراه حدود قیمت آن ها (بر اساس نرخ های بازار در سال 1405) می پردازیم:

اصول طلایی پیشگیری و بهداشت آرایش چشم

رعایت نکات زیر می تواند تا حد بسیار زیادی خطر ابتلا به عفونت ها و بیماری های چشمی را کاهش دهد:

• قانون سه ماه برای ریمل: ریمل را دقیقا هر سه ماه یک بار دور بیندازید، حتی اگر تمام نشده باشد. رطوبت و تاریکی داخل تیوپ آن را به بهشت باکتری ها تبدیل می کند.
• توجه به نماد PAO: روی بسته بندی محصولات آرایشی علامتی شبیه به یک قوطی باز شده با عددی مانند 6M یا 12M وجود دارد. این عدد نشان می دهد که محصول پس از باز شدن درب، تنها برای همان تعداد ماه قابل استفاده ایمن است.
• تراشیدن مدادها: پیش از هر بار استفاده از مداد چشم یا لب، آن را بتراشید تا لایه آلوده و باکتریایی نوک آن از بین برود.
• عدم اشتراک گذاری: هرگز لوازم آرایش چشم خود را در اختیار دوستان یا اعضای خانواده قرار ندهید و از تسترهای عمومی در فروشگاه ها بدون استفاده از اپلیکاتور یک بار مصرف استفاده نکنید.
• شستشوی براش ها: براش ها و اسفنج های سایه چشم باید حداقل هفته ای یک بار با شوینده های ملایم شسته شده و در هوای آزاد خشک شوند.
• تست حساسیت (Patch Test): پیش از استفاده از یک محصول جدید، مقداری از آن را روی پوست پشت گوش یا داخل بازو بمالید و ۴۸ ساعت صبر کنید تا از عدم واکنش آلرژیک مطمئن شوید.
• پاک کردن آرایش پیش از خواب: خوابیدن با آرایش چشم باعث مسدود شدن غدد، التهاب پلک و خراش قرنیه در اثر مالش چشم روی بالش می شود.

سوالات متداول