ارث زن و شوهر

ارث زن و شوهر یکی از پیچیده ترین و البته مهم ترین مباحث حقوقی توی روابط زناشوییه. خیلی وقت ها وقتی خدای نکرده یکی از زوجین فوت می کنه، مسائل مربوط به سهم الارث حسابی پیچیده میشه و ممکنه اختلافاتی پیش بیاد. ولی نگران نباشید، قانون ایران برای این موضوع هم کلی قاعده و قانون داره که اینجا به زبان ساده براتون توضیح میدم.

واقعیتش اینه که کمتر کسی دوست داره به این جور مسائل فکر کنه، اما بالاخره یه روزی هر کسی با این موضوعات روبرو میشه. ممکنه همسر آدم خدای نکرده فوت کنه، یا پدر و مادرش، یا حتی یکی از بچه ها. در این مواقع، آگاهی از قوانین ارث و اینکه سهم زن و شوهر چقدره، می تونه کلی از سردرگمی ها و مشکلات بعدی رو کم کنه. چون وقتی آدم بدونه حق و حقوقش چیه، دیگه کسی نمی تونه به راحتی از ناآگاهی اش سوءاستفاده کنه. هدف این مقاله اینه که بهتون کمک کنه تا دقیقاً بفهمید قوانین <قوی>ارث زن و شوهر در ایران چیه و چطور میشه حقوق قانونی خودتون رو پیگیری کنید. با من همراه باشید تا قدم به قدم این مسیر رو با هم بریم.

مبانی کلی ارث زن و شوهر: اول از همه چی لازمه؟

ببینید دوستان، قبل از اینکه وارد جزئیات بشیم که سهم هر کدوم از زوجین چقدره، باید یه سری پیش شرط های اصلی رو بدونیم. اینا مثل ستون های اصلی یه ساختمونن که اگه نباشن، کل بنا فرو می ریزه.

رابطه زوجیت دائم و زنده بودن: شرط اول و آخر

مهم ترین چیزی که برای <قوی>ارث بردن زن و شوهر از هم لازمه، اینه که در لحظه فوت یکی از طرفین، <قوی>رابطه زوجیت دائم بینشون برقرار باشه و اون یکی هم زنده باشه. اینو قانون مدنی ما، مشخصاً ماده ۸۶۴، میگه. یعنی چی؟ یعنی اگه زن و مرد در زمان فوت همسرشون، هنوز با هم زن و شوهر قانونی باشن و عقد دائمشون پابرجا باشه، حق ارث دارن.

مثلاً اگه خدای نکرده آقا فوت کنه و خانمش در اون لحظه همسر دائمی اش باشه و زنده باشه، خانم ارث می بره. همین طور برعکس. پس زنده بودن و رابطه زوجیت دائم، دو تا اصل اساسی هستن که بدون اونا، اصلاً بحث ارث مطرح نمیشه.

تکلیف ازدواج موقت (صیغه): خبری از ارث نیست!

حالا یه نکته خیلی مهم که خیلی ها ممکنه در موردش اشتباه فکر کنن، بحث <قوی>ازدواج موقت یا <قوی>صیغه است. طبق قانون مدنی ما (ماده ۹۴۰)، توی عقد موقت، زن و شوهر <قوی>اصلاً از هم ارث نمی برن. این یه حکم آمره است، یعنی حتی اگه توی خود صیغه نامه یا یه توافق جداگانه هم شرط کنید که اگه من فوت کردم، تو از من ارث ببری یا برعکس، این شرط کاملاً باطل و بی اثره.

پس، اگه ازدواجتون موقته و به فکر ارث هستید، باید بدونید که قانون هیچ سهمی برای شما در نظر نگرفته. البته میشه با وصیت یا هبه (بخشیدن مال) قبل از فوت، کاری کرد که طرف مقابل از اموالتون بهره مند بشه، اما دیگه اسمش ارث نیست و قواعد خودش رو داره.

چند تا نکته کلی که مانع ارث بردن میشه

یه سری موارد هم هستن که کلاً مانع ارث بردن میشن، چه برای زن و شوهر، چه برای بقیه وراث. اینا رو توی قانون مدنی به عنوان «موانع ارث» میشناسیم. مهم ترین هاش اینا هستن:

• قتل مورث: اگه کسی عمداً مورث خودش رو بکشه، از ارث اون محروم میشه. (ماده ۸۸۰ قانون مدنی)
• کفر: اگه یکی از زوجین کافر باشه و اون یکی مسلمان، کافر از مسلمان ارث نمی بره، ولی مسلمان از کافر ارث می بره.
• لعان: این یه وضعیت خاص توی طلاقه که باعث میشه رابطه توارث بین زن و شوهر از بین بره.

اینا فقط یه مرور اجمالی بود، ولی خب توی بحث <قوی>ارث زن و شوهر، مورد قتل خیلی مهمه و باید حواسمون بهش باشه.

سهم زن از ارث شوهر: قانون جدید چی میگه؟

اینجا می رسیم به یکی از بخش های حساس و مهم ماجرا، یعنی <قوی>سهم الارث زن از شوهر. این بخش توی سال های اخیر تغییرات مهمی داشته که خیلی ها هنوز شاید ازش خبر نداشته باشن.

تحول توی ارث بردن زن از اموال غیرمنقول: قانون سال ۱۳۸۷ و ۱۳۸۹

یه زمانی، یعنی قبل از سال ۱۳۸۷، زن فقط از <قوی>اموال منقول (مثل پول، ماشین، طلا، وسایل خونه و…) شوهرش ارث می برد و از <قوی>اموال غیرمنقول (مثل زمین، خونه، مغازه و…) هیچی بهش نمی رسید. این مسئله خیلی از زنان رو نگران می کرد و ناعادلانه به نظر می رسید.

خوشبختانه، با اصلاحیه مواد ۹۴۶ و ۹۴۷ قانون مدنی در سال ۱۳۸۷ و تکمیل اون با تبصره الحاقی در سال ۱۳۸۹، اوضاع تغییر کرد. الان زن هم از اموال منقول ارث می بره و هم از <قوی>قیمت اموال غیرمنقول.

یعنی چی از قیمت؟ یعنی مثلاً اگه شوهر یه خونه داشته باشه، زن از خود خونه سهم مالکیت عین (مثلاً ۲ دانگ از ۶ دانگ) نمی بره، بلکه ورثه دیگه (مثل فرزندان یا پدر و مادر شوهر) باید قیمت سهم ارث زن رو از اون ملک حساب کنن و بهش پولش رو بدن. اگه هم نتونستن یا نخواستن پول رو بدن، زن میتونه از دادگاه بخواد که ملک رو قیمت گذاری کنن و از طریق فروش اون، سهمشو دریافت کنه. حتی در مواردی ممکنه خودش عین رو تملک کنه، البته این دیگه وارد جزئیات رویه قضایی میشه که جای بحثش اینجا نیست.

پس، الان یه خانم بعد از فوت همسرش، دیگه نگران نمیمونه که از خونه و زمینی که توش زندگی کرده و شاید برای به دست آوردنش کلی زحمت کشیده، هیچ سهمی نبره. این تغییر واقعاً یه قدم بزرگ و مثبت برای حمایت از حقوق زنان بود.

سهم زن از ارث شوهر در صورت داشتن فرزند

خب، حالا ببینیم اگه آقا فوت کنه و <قوی>فرزند هم داشته باشه (چه از همین همسر، چه از همسر قبلی)، <قوی>سهم الارث زن چقدره؟ توی این حالت، سهم زن <قوی>یک هشتم (۱/۸) از کل امواله. این یک هشتم هم شامل <قوی>اموال منقول (مثل پول نقد، طلا، ماشین) میشه و هم شامل <قوی>قیمت اموال غیرمنقول (مثل خونه و زمین).

مثلاً فکر کنید یه آقایی فوت کرده و ۲۰ میلیارد تومن پول نقد، یه ماشین مدل بالا به ارزش ۲ میلیارد تومن و یه خونه به ارزش ۸ میلیارد تومن داشته. جمعاً میشه ۳۰ میلیارد تومن. اگه این آقا فرزند داشته باشه، زنش یک هشتم از این ۳۰ میلیارد تومن رو به ارث می بره که میشه حدود ۳ میلیارد و ۷۵۰ میلیون تومن. این مبلغ رو باید از مجموع پول، قیمت ماشین و قیمت خونه بهش پرداخت کنن.

سهم زن از ارث شوهر در صورت نداشتن فرزند

حالا اگه آقا فوت کنه و <قوی>هیچ فرزندی نداشته باشه (نه از این زن، نه از ازدواج های قبلی و نه حتی نوه)، <قوی>سهم الارث زن بیشتر میشه. توی این شرایط، زن <قوی>یک چهارم (۱/۴) از کل اموال رو به ارث می بره. این یک چهارم هم مثل حالت قبل، هم شامل اموال منقوله و هم از قیمت اموال غیرمنقول.

اگه توی همون مثال بالا، آقا فرزندی نداشت، خانمش یک چهارم از ۳۰ میلیارد تومن رو ارث می برد که میشه ۷ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومن. می بینید که فرق زیادی می کنه داشتن یا نداشتن فرزند توی سهم الارث زن.

جدول مقایسه ای سهم الارث زن از شوهر

برای اینکه همه چیز شفاف تر باشه، یه جدول براتون آماده کردم که سهم زن رو در شرایط مختلف نشون میده:

شرایط	سهم از اموال منقول	سهم از قیمت اموال غیرمنقول
با فرزند (چه از این همسر، چه از همسر قبلی)	۱/۸	۱/۸
بدون فرزند (و بدون نوه)	۱/۴	۱/۴

اگه مرد چند تا زن دائم داشته باشه چی؟

یکی دیگه از سوالاتی که ممکنه پیش بیاد اینه که اگه مرد <قوی>چند همسر دائم داشته باشه (که البته در قانون ایران با شرایط خاصی مجازه)، تکلیف <قوی>ارث زن ها چیه؟ طبق ماده ۹۴۲ قانون مدنی، توی این حالت، اون <قوی>یک هشتم یا <قوی>یک چهارم که به زن ها تعلق می گیره، <قوی>بین همه همسران دائم به صورت مساوی تقسیم میشه.

یعنی چی؟ یعنی اگه مردی دو تا زن دائم داشته باشه و فرزند هم داشته باشه، اون سهم یک هشتم رو باید بین اون دو تا زن تقسیم کنن. هر کدومشون یک شانزدهم می برن. همین طور اگه سه تا زن داشته باشه و فرزند هم باشه، هر کدوم یک بیست و چهارم می برن. این تقسیم کاملاً مساویه و فرقی بین زن اول و دوم یا بقیه نیست.

چطور سهم زن از اموال غیرمنقول گرفته میشه؟

این بخش همونطور که گفتم، بعد از تغییر قانون خیلی مهم شد. وقتی زن از <قوی>قیمت اموال غیرمنقول ارث می بره، ورثه دیگه باید این قیمت رو بهش پرداخت کنن. مراحلش معمولاً اینجوریه:

1. اول اموال غیرمنقول مثل خونه یا زمین، توسط کارشناس رسمی دادگستری <قوی>قیمت گذاری میشه.
2. بعد، سهم زن (یک هشتم یا یک چهارم) از این قیمت محاسبه میشه.
3. بقیه وراث باید این مبلغ رو به زن پرداخت کنن.
4. اگه وراث همکاری نکردن یا پول رو نداشتن، زن می تونه از دادگاه بخواد که درخواست فروش ماترک (اموال باقی مانده) رو بده تا با فروش اون، سهمش رو بگیره.
5. در بعضی شرایط خاص و با حکم دادگاه، حتی زن میتونه <قوی>عین اموال غیرمنقول رو به اندازه سهمش تملک کنه.

پس می بینید که قانون، راهکارهای مشخصی برای این موضوع در نظر گرفته تا حق زن ضایع نشه.

سهم مرد از ارث زن: چقدر به مرد می رسه؟

حالا نوبت به <قوی>سهم الارث مرد از همسرش میرسه. در مورد ارث بردن مرد از زن، قواعد یه مقداری فرق می کنه، البته نه خیلی زیاد. خبر خوب برای آقایون اینه که قانون مدنی، بر خلاف خانم ها، هیچ محدودیتی برای ارث بردن مرد از عین اموال غیرمنقول همسرش قائل نشده. یعنی مرد از خودِ خونه یا زمین ارث می بره، نه فقط از قیمتش.

سهم مرد از ارث زن در صورت داشتن فرزند

اگه خدای نکرده خانمی فوت کنه و <قوی>فرزند (چه از همین همسر، چه از همسر قبلی) داشته باشه، <قوی>سهم الارث مرد یک چهارم (۱/۴) از تمامی اموال همسرش خواهد بود. این شامل هم اموال منقول (پول، ماشین، طلا) و هم اموال غیرمنقول (خونه، زمین، مغازه) میشه. و تاکید می کنم که مرد <قوی>عینق> این اموال رو به ارث می بره، نه فقط قیمتش رو.

مثلاً اگه یه خانمی فوت کرده باشه و ۱۰ میلیارد تومن مال و اموال (چه منقول و چه غیرمنقول) داشته باشه و فرزند هم داشته باشه، شوهرش یک چهارم از این ۱۰ میلیارد تومن رو به ارث می بره که میشه ۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومن.

سهم مرد از ارث زن در صورت نداشتن فرزند

اگه خانمی فوت کنه و هیچ فرزندی (و نوه ای) نداشته باشه، سهم الارث مرد نصف (۱/۲)ق> از تمامی اموال همسرش خواهد بود. باز هم این سهم شامل هر دو نوع اموال منقول و غیرمنقول میشه و مرد از عینق> اونها ارث می بره.

توی همون مثال بالا، اگه خانم فرزندی نداشت، شوهرش نصف ۱۰ میلیارد تومن، یعنی ۵ میلیارد تومن رو به ارث می برد. باز هم می بینیم که داشتن یا نداشتن فرزند چقدر روی سهم الارث تأثیر میذاره.

جدول مقایسه ای سهم الارث مرد از زن

اینجا هم یه جدول می ذارم که سهم مرد رو از اموال همسرش شفاف تر نشون بده:

شرایط	سهم از اموال منقول (به صورت عین)	سهم از اموال غیرمنقول (به صورت عین)
با فرزند (چه از این همسر، چه از همسر قبلی)	۱/۴	۱/۴
بدون فرزند (و بدون نوه)	۱/۲	۱/۲

تفاوت اصلی اینجا در اینه که مرد از عین اموال ارث می بره، در حالی که زن از قیمت اموال غیرمنقول ارث می برد. این تفاوت مهمی هست که باید بهش دقت کرد.

ارث زن و شوهر در شرایط خاص: طلاق و بیماری

گاهی اوقات، زندگی اونقدر پیچیده میشه که قبل از فوت یکی از زوجین، اتفاقات دیگه ای مثل طلاق یا بیماری خاص پیش میاد. توی این شرایط هم قانون، قواعد مشخصی برای <قوی>ارث زن و شوهر در نظر گرفته.

تکلیف ارث توی طلاق رجعی: اگه تو عده بود…

طلاق به دو دسته کلی <قوی>بائن و <قوی>رجعی تقسیم میشه. توی طلاق بائن، بعد از تموم شدن مراحل طلاق، زن و مرد کاملاً از هم جدا میشن و هیچ راه برگشتی (رجوع) برای مرد وجود نداره. اما توی طلاق رجعی، یه مدت زمانی هست به اسم عده (معمولاً سه ماه و ده روز) که مرد میتونه توی این مدت به زن رجوع کنه و دوباره با هم زندگی کنن بدون اینکه نیاز به عقد جدید باشه.

ماده ۹۴۳ قانون مدنی میگه که اگه مرد، همسرش رو طلاق رجعی داده باشه و توی مدت عده، یکی از اونها فوت کنه، دیگری از او ارث می بره. یعنی اگه مرد فوت کنه، زن ازش ارث می بره و اگه زن فوت کنه، مرد ازش ارث می بره. انگار که اصلاً طلاقی اتفاق نیفتاده.

ولی خب، اگه فوت بعد از تموم شدن مدت عده باشه، یا اصلاً نوع طلاق از همون اول بائن بوده باشه، دیگه هیچ کدوم از هم ارث نمی برن. پس مدت عده رجعی یه بازه زمانی مهم برای تعیین وضعیت ارثه.

ارث در صورت طلاق در حال بیماری

یه سناریو خاص دیگه هم هست که توی ماده ۹۴۴ قانون مدنی بهش اشاره شده. اگه یه مردی توی دوران بیماری، همسرش رو طلاق بده و بعد از این طلاق، ظرف مدت یک سال به خاطر همون بیماری فوت کنه، زن ازش ارث می بره. این قانون حتی برای طلاق بائن هم صادقه.

البته یه شرط مهم داره: زن نباید توی این یک سال دوباره ازدواج کرده باشه. اگه ازدواج کنه، دیگه از شوهر قبلی اش ارث نمی بره. دلیل این قانون اینه که جلوی سوءاستفاده های احتمالی رو بگیرن. مثلاً مردی که میدونه داره می میره، زن رو طلاق نده تا ارث بهش نرسه.

ماده ۹۴۵ هم یه مورد مشابه دیگه رو میگه: اگه مردی در حال بیماری، زنی رو عقد کنه و قبل از اینکه باهاش رابطه زناشویی برقرار کنه (قبل از دخول) به خاطر همون بیماری فوت کنه، زن ازش ارث نمی بره. اما اگه بعد از دخول فوت کنه، یا بعد از اینکه از بیماری خوب شد فوت کنه، زن ارث می بره.

چه مواردی باعث میشه زن و شوهر از هم ارث نبرن؟

همونطور که قبلاً هم اشاره کردم، یه سری موانع و شرایطی هستن که باعث میشن حتی با وجود رابطه زوجیت دائم و زنده بودن، زن و شوهر از هم ارث نبرن. شناخت این موارد خیلی مهمه تا تو شرایط حساس، دچار اشتباه و ضرر نشیم.

ازدواج موقت: اصلی ترین مانع!

اولین و مهم ترین مانعی که همیشه باید بهش توجه کنیم، عقد موقت یا صیغه است. دوباره تاکید می کنم که بر اساس ماده ۹۴۰ قانون مدنی، در ازدواج موقت هیچ یک از زوجین از دیگری ارث نمی برند. حتی اگه توی عقدنامه شرط ارث بردن هم بکنید، این شرط باطله و هیچ اعتباری نداره. پس اگه توی عقد موقت هستید، روی ارث حساب باز نکنید.

تفاوت دین: کافر از مسلمان ارث نمی بره!

یکی دیگه از موانع ارث، تفاوت دین هست. طبق قوانین ما، اگه یکی از زوجین مسلمان باشه و دیگری کافر، کافر از مسلمان ارث نمی بره. اما برعکس، مسلمان از کافر ارث می بره. این حکم هم برای همه وراث (نه فقط زن و شوهر) صادقه.

قتل عمد: محرومیت از ارث

اگه خدای نکرده یکی از زوجین، عمداً همسرش رو به قتل برسونه، طبق ماده ۸۸۰ قانون مدنی، از ارث اون محروم میشه. اینجا عمدی بودن قتل خیلی مهمه. اگه قتل غیرعمدی یا در دفاع مشروع باشه، معمولاً مانع ارث نمیشه. البته این مورد پیچیدگی های خاص خودش رو توی دادگاه داره.

لعان: وقتی رابطه قطع میشه

لعان یه وضعیت حقوقی خیلی خاص و نادره که توی بعضی از دعاوی خانوادگی (مثل انکار فرزندی توسط پدر) ممکنه پیش بیاد. توی این حالت، طبق ماده ۸۸۲ قانون مدنی، زن و شوهر از هم ارث نمی برن. این حالت به قدری خاصه که معمولاً توی زندگی روزمره باهاش روبرو نمیشیم.

عقد در حال بیماری و فوت قبل از دخول

همونطور که قبل تر هم گفتم، طبق ماده ۹۴۵ قانون مدنی، اگه یه مردی در حال بیماری با زنی عقد دائم کنه و قبل از برقراری رابطه زناشویی (دخول) به خاطر همون بیماری فوت کنه، زن ازش ارث نمی بره. اما اگه بعد از دخول یا بعد از بهبود از بیماری فوت کنه، زن ارث می بره. این هم یه مانع خاص برای ارث بردن زوجه است.

مراحل عملی و نکات مهم بعد از فوت

حالا که با کلیات و جزئیات ارث زن و شوهر آشنا شدیم، خوبه که بدونیم اگه خدای نکرده چنین اتفاقی افتاد، از نظر عملی چه کارهایی باید انجام بدیم و به چه نکاتی باید توجه کنیم.

اولین گام: گواهی فوت و انحصار وراثت

بعد از فوت هر عزیزی، اولین قدمی که باید برداشته بشه، گرفتن گواهی فوت از ثبت احواله. بعد از اون، مهم ترین کاری که همه وراث (از جمله زن یا شوهر متوفی) باید انجام بدن، گرفتن گواهی انحصار وراثت هست. این گواهی نشون میده که چه کسانی و با چه نسبتی، وراث متوفی محسوب میشن و سهم هر کدوم چقدره.

برای گرفتن این گواهی باید به شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت متوفی مراجعه کنید. مدارکی مثل شناسنامه و کارت ملی متوفی و وراث، عقدنامه، سند ازدواج (اگه زن یا شوهر هستید)، و استشهادنامه (که چند نفر از خویشاوندان یا افراد مطلع گواهی بدن که شما وراث هستید) لازمه. این مراحل ممکنه کمی زمان بر باشه، پس بهتره هرچه زودتر اقدام کنید.

مهریه و ارث: فرقشون چیه؟

یه نکته خیلی مهم که خیلی ها ممکنه اشتباه بگیرن، تفاوت مهریه با ارث هست. مهریه، یه بدهی و دینیه که مرد به گردن زن داره و زن میتونه هر وقت بخواد، اون رو مطالبه کنه. وقتی مردی فوت می کنه، مهریه همسرش جزو دیون ممتاز متوفی محسوب میشه. یعنی چی؟

یعنی قبل از اینکه اصلاً بخوایم اموال رو بین وراث تقسیم کنیم، اول باید بدهی های متوفی، از جمله مهریه، پرداخت بشه. پس مهریه قبل از تقسیم ارث، از کل اموال متوفی (ترکه) کسر و به همسرش پرداخت میشه. اگه اموال متوفی اونقدر نباشه که هم مهریه رو بده و هم دیون دیگه رو، پرداخت مهریه اولویت داره. این یه نکته خیلی قویه برای خانم ها.

مالیات بر ارث: قانون جدید چی میگه؟

یه زمانی پرداخت مالیات بر ارث خیلی پیچیده و سنگین بود، اما با اصلاحیه قانون مالیات های مستقیم در سال ۱۳۹۴ (که از ابتدای سال ۱۳۹۵ اجرا شد)، این قضیه خیلی ساده تر و شفاف تر شده. الان دیگه وراث ظرف مدت یک سال از تاریخ فوت متوفی، باید اظهارنامه مالیات بر ارث رو به اداره امور مالیاتی بدن.

خبر خوب اینه که اگه توی این مدت اقدام کنید، خیلی از اموال (مثل مهریه، دیون، و تا حدودی اموال دیگه) از مالیات معاف میشن یا مالیاتشون کمتره. اگه دیرتر اقدام کنید، ممکنه جریمه بشید یا معافیت ها رو از دست بدید. پس حواستون باشه که این مهلت یک ساله رو از دست ندید.

نقش وصیت در ارث زن و شوهر

متوفی میتونه قبل از فوتش، با وصیت نامه بخشی از اموالش رو برای بعد از مرگش تعیین تکلیف کنه. اما این وصیت یه محدودیت مهم داره: فقط تا یک سوم (۱/۳) از کل اموال رو میتونه وصیت کنه. به این میگن ثلث.

یعنی اگه مردی وصیت کنه که یک سوم اموالش رو به مثلاً همسر دومش که صیغه ای بوده بده، این وصیت درسته و باید اجرا بشه. اما اگه وصیت کنه که بیشتر از یک سوم رو بده، اون مقدار اضافی فقط با رضایت سایر وراث قابل اجراست. اگه وراث راضی نباشن، فقط تا همون یک سوم معتبره.

پس وصیت یه راهه برای اینکه بشه توی چارچوب قانون، یه مقداری روی نحوه تقسیم اموال بعد از مرگ تأثیر گذاشت.

سوالات متداول

آیا حقوق بازنشستگی متوفی به عنوان ارث تقسیم می شود؟

خیر، حقوق بازنشستگی متوفی به عنوان <قوی>ارث محسوب نمی شود و بین وراث تقسیم نمی گردد. این حقوق، بسته به قوانین سازمان بازنشستگی مربوطه (مثل تأمین اجتماعی یا بازنشستگی کشوری)، به عنوان مستمری به بازماندگان واجد شرایط (معمولاً همسر دائم، فرزندان صغیر یا محجور، و در برخی موارد والدین) پرداخت می شود. این مستمری قواعد خاص خودش را دارد و تابع قوانین ارث نیست.

تفاوت اموال منقول و اموال غیرمنقول در ارث چیست؟

<قوی>اموال منقول به اموالی گفته می شود که قابلیت جابجایی دارند، مثل پول نقد، طلا، خودرو، لوازم خانگی و سهام. <قوی>اموال غیرمنقول اموالی هستند که نمی توان آنها را جابجا کرد، مثل زمین، خانه، مغازه و آپارتمان.

تفاوت اصلی در ارث <قوی>زن از شوهر است: زن از <ق强و>عین اموال منقول (یعنی خود مال) ارث می برد، اما از <قوی>قیمت اموال غیرمنقول (نه خود عین ملک). یعنی قیمت ملک محاسبه شده و سهم زن به صورت نقدی به او پرداخت می شود. این در حالی است که <قوی>مرد از زن، هم از <قوی>اموال منقول و هم از <قوی>اموال غیرمنقول به صورت <قوی>عین (یعنی خود مال) ارث می برد.

یک هشتم یا یک چهارم ارث چگونه محاسبه می شود؟

برای محاسبه یک هشتم یا یک چهارم ارث، ابتدا باید کل ماترک (اموال باقی مانده از متوفی پس از کسر دیون و مهریه) ارزش گذاری شود. سپس، مبلغ کل به ۸ یا ۴ تقسیم می شود تا سهم مشخص شود.

• مثال برای یک هشتم: اگر کل ماترک متوفی (بعد از کسر بدهی ها) ۸ میلیارد تومان باشد و زن با فرزند از دنیا رفته باشد، سهم زن یک هشتم از این مبلغ است: ۸,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان / ۸ = ۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان.
• مثال برای یک چهارم: اگر کل ماترک متوفی ۴ میلیارد تومان باشد و زن بدون فرزند از دنیا رفته باشد، سهم زن یک چهارم از این مبلغ است: ۴,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان / ۴ = ۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان.

این محاسبه برای هر دو نوع اموال (منقول و قیمت غیرمنقول برای زن، و عین منقول و غیرمنقول برای مرد) به همین صورت انجام می شود.

در صورت داشتن چند زن دائم، سهم الارث چگونه تقسیم می شود؟

اگر مردی در زمان فوت دارای چند همسر دائم باشد، سهم الارث زن (که می تواند یک هشتم در صورت داشتن فرزند یا یک چهارم در صورت نداشتن فرزند باشد) <قوی>بین تمام همسران دائم به صورت مساوی تقسیم می شود. به عنوان مثال، اگر مردی دو همسر دائم و فرزند داشته باشد، یک هشتم کل ترکه بین این دو همسر به طور مساوی تقسیم می شود و هر کدام یک شانزدهم از ترکه را به ارث می برند.

نتیجه گیری: جمع بندی و توصیه به مشاوره تخصصی

خب دوستان عزیز، تا اینجا سعی کردیم هر چیزی که درباره <قوی>ارث زن و شوهر توی قانون ایران مهمه رو به زبانی ساده و کاربردی براتون توضیح بدیم. دیدیم که چقدر این موضوع پر از جزئیات و ظرایف قانونیه و کوچک ترین اشتباهی میتونه باعث از دست رفتن حق و حقوق آدم بشه.

فراموش نکنید که قوانین ارث، خصوصاً بعد از تغییرات جدید مربوط به سهم زن از اموال غیرمنقول، پیچیدگی های خاص خودش رو داره. شرایط مختلفی مثل داشتن یا نداشتن فرزند، نوع ازدواج، وضعیت طلاق، و حتی بیماری ها میتونن روی <قوی>میزان ارث زن و شوهر تأثیر بذارن. ما اینجا سعی کردیم یک دید کلی و جامع بهتون بدیم تا بدونید اصلاً از کجا باید شروع کنید و چطور باید به قضیه نگاه کنید.

اما یه حقیقت مهم رو باید همیشه به خاطر داشته باشید: این مقاله فقط یه راهنمای کلیه و جای <قوی>مشاوره حقوقی تخصصی رو نمی گیره. هر پرونده ارث، شرایط خاص خودش رو داره و ممکنه جزئیات و نکات ریز حقوقی داشته باشه که فقط یه وکیل متخصص ارث میتونه اونا رو تشخیص بده و بهترین راهکار رو بهتون پیشنهاد بده.

پس، اگه خدای نکرده با مسائل مربوط به <قوی>ارث زن و شوهر روبرو شدید، بهترین کار اینه که در اولین فرصت با یک وکیل پایه یک دادگستری که در زمینه ارث تخصص داره، مشورت کنید. اینجوری میتونید مطمئن باشید که همه حقوق قانونی شما به طور کامل رعایت میشه و از هرگونه مشکل یا تضییع حقی جلوگیری میشه. امیدوارم این اطلاعات براتون مفید بوده باشه.